7 februari 2026  (Laatste aanpassing 7 februari 2026)   7 februari 2026

Korte uitleg van termen die steeds bij D&D gebruikt worden.

D&D

Dungeons ²⁾ (kerkers) & dragons (draken). Ik vind het de verzamelnaam voor het soort spellen waarbij je aan tafel, met dobbelstenen, en overwegend mondeling speelt. En zo gebruik ik het ook, maar dat is eigenlijk niet zuiver. D&D en AD&D zijn role–playing games. Dat is de verzamelnaam.
Als je zulke dobbelstenen ziet weet je dat je met D&Ders te maken hebt.

DM

Dungeon master, de spelleider. In z’n eentje bereidt hij/zij/x voor wat er gaat (of zou kunnen gaan) gebeuren. De DM bepaalt in hoge mate hoe je speelveld (wereld) er uit ziet. X/hij/zij neemt in geval van onduidelijkheid beslissingen en zij/x/hij speelt alles wat niet door de spelers wordt gespeeld. Het kan goed zijn dat je D&D wel leuk vindt, maar dmmen ³⁾ niet. Degene die achter zo´n scherm zit is de DM.

spelers

Ook wel players. De andere mensen (tablets, kunstmatige intelligentia) aan tafel of tijdens Corona op scherm, niet de DM.

sessie

Eén keer spelen. Een avond, dag, ochtend ofwel één keer spelen met een set spelers. Als je een keer niet kunt ben je er die sessie niet bij.

character

Je ik. Degene die je speelt. Eén speler speelt één sessie één character. Je kunt er wel meerdere hebben en die al naar gelang de situatie inzetten, maar één per sessie.

    

role–playing

Je probeert als speler zo precies mogelijk een character te spelen. De rol dus. Het ene character vindt het gaaf om mensen te bestelen, en het andere character vindt het belangrijk dieven op te sporen en te hangen. Je kunt die beide spelen (zij het niet tegelijk), en je past je strategie en bewoordingen aan aan welk character je aan het spelen bent. Aan tafel leef je je mentaal en mondeling in, maar het kan ook anders. Live Action Role Playing heet het dan: LARP. Er zijn zat mensen die daar bij zweren.

party

Een groep characters die samenwerkt, normaal de characters van de spelers. Ik ben natuurlijk ouderwets, daarom vind ik dat een ideale party een Krijger, Priester, Dief en Magiër in de party zou moeten hebben. En nog een Psionisist als die bestaan. Ideaal. Komt zelden voor. Maar (alleen) 5 paladijnen in een party kan ook zeer goede dingen opleveren!

Pathfinder

Het is één van vele (tientallen!) vormen van D&D. Uitgebreid, en uitgewerkt. Ik hou van alles (nee, alles) bij op een verzamelblad van Pathfinder op de computer. Veeel rassen, veeel classes, veel uitgewerkte items, feats, enzovoort. Het is losjes gebouwd op AD&D 5^th edition. De nadruk ligt (wat mij betreft) op races, classes en sub-classes, en feats.

2Z

Het is een andere (van tientallen) vorm van D&D. Het is losjes gebouwd op AD&D 2^nd edition. De eerste versie 2K van Kurt, de tweede 2T van Tomaas en de laatste 2Z. Versies gaan (conform Bourne trilogy) op alfabetische volgorde, dit is de laatste. Alles is rond de skills opgebouwd.
Tientallen? Eens even uit mijn hoofd: Oog des Meesters, D&D 1^e tot AD&D 5^th edition, Spycraft, Spelljammer, 40K warhammer, GURPS, Call of Cthulu. Mmm, dat valt nogal mee ⁵⁾.

ras

Je hoeft niet als (volledig) mens te beginnen. Elf, dwerg, halfing, gnome, catlord en nog heel veel meer rassen zijn mogelijk. Of, en dat is zo bij 2Z, er bestaan alleen verschillende (magische) rassen mensen, die je kunt spelen. Verschillende rassen hebben verschillende voor– en nadelen.

 

class

Zeg maar beroep, trade. Ben je (een bepaald soort) krijger? Priester? Magiër? Maar ook meta human. In Pathfinder kun je je class verfijnen met dedications (goed zijn in –en dus concentreren op– bepaalde aspecten van een class), in 2Z met skills en andere classes. Bij Pathfinder kun je dan speciale classes krijgen.

spells

Dat zijn (tover)spreuken. Die worden door magiërs gebruikt. Bij 2Z alleen door magiërs. Je gooit een spreuk op iemand. Je cast een spell. Een magic missile, bijvoorbeeld. Of, zoals dat in 2Z heet, Zoltraak.

prayers

Dat zijn de spreuken die in 2Z door priesters worden gebruikt. Zoals remove curse.

powers

Psionicist gebruiken powers. Zoals psychic crush. In elk geval in het 2Z systeem is er verschil in magische bron en uitkomst van de meeste magie. Van priesters komt de magie als gunst van (hogere) machten of goden, magiërs putten magie uit de omgeving (en houden van experimenteren). En warlocks (de naam van de class psionicists) drainen zichzelf voor de magische energie. De drie classes spelen dus heel anders.

tohit

To hit (soms toHit, of oud ThAc0) geeft een getal aan dat gebruikt wordt om te bepalen of je in een gevecht iets of iemand raakt. Het is voor krijgers een indicatie hoe goed ze zijn.

AC

Armor class geeft aan hoe goed je beschermd bent tegen wapens en aanvallen. Het is een getal. Vroeger hoe lager hoe beter (AC -6!), tegenwoordig hoe hoger hoe beter (AC 23! voor Pathfinder en AC 17! voor 2Z). Hier kun je goed zien dat een en ander gekunseld is. Het is vrij lastig een mug te raken met je katana, maar ook om een ridder in volle uitrusting, of draak met stalen beplating te hakken. Om verschillende redenen, maar met één getal: AC.

 

level

Levels geven aan hoe goed of lang je al speelt met je character. Hoe hoger het level, hoe sterker het character.

hitpoints

Let op! De term lijkt iets aan te geven hoeveel levensenergie je inboet als je hitpoints kwijtraakt, maar het is in elk geval in 2Z zo dat het aangeeft wat de schade ten opzichte van de maximale hoeveelheid levensenergie is. (Formeel raak je, in elk geval in 2Z, normaal geen hitpoints kwijt. Je krijgt schade, en je hebt een maximum aantal hitpoints en dat zijn twee dingen!) Dit is wat mij betreft met afstand technisch de moeilijkste term in heel 2Z! ⁴⁾

xp

Experience points. Om een beetje te simuleren dat je ervaring op doet zonder er direct iets tastbaars voor terug te krijgen, deelt de DM aan het einde van een sessie, of na een belangrijke gebeurtenis of zo, xp uit. Er is afgesproken hoeveel van die punten je moet hebben om een level te stijgen. En dan krijg je wel direct iets tastbaars. Zoals een betere toHit.

circle

Er zijn makkelijkere en moeilijkere spells en prayers. Ze hebben niet een hoger level, maar een hogere cirkel. Hoe moeilijker de spreuk, hoe hoger de cirkel. Tot 6 of 7 voor magiërs, tot 9 voor priesters. In 2Z hebben powers geen circles. Ze zijn gewoon (te) lastig als je te weinig Warlock levels hebt.

saves

Getal dat aangeeft hoe goed of slecht je het afbrengt tegen speciale situaties zoals aanvalsmagie tegen jou, wegspringen voor vallende rotsblokken, en inbreuk op je mentale gestel.

down

Als je buiten westen raakt. Dat kan dodelijk zijn, zeker als je de laatste staande vrouw/x/man was.

skills

Heette vroeger proficiencies. Waar je goed in bent. Bij 2Z is het skills, ook de aparte kung fu technieken zijn daar zelfs skills, in pathfinder zijn er wat skills, maar ook veel feats. Die geven ook aan dat je iets wel of niet kan. En hoe goed dan. Het is de basis van het 2Z–systeem, alles is om de skills heen gebouwd.

  

skill check

Getal dat gebruikt wordt om te bepalen of, en hoe goed of slecht, je een skill gebuikt. Stel je wilt je vermommen, je rolt een skill check op disguise om te kijken hoe goed of slecht dat dan is gelukt. Normaal, en om te voorkomen dat je te makkelijk mislukkingen kunt omzeilen, wordt zo laat mogelijk gerold. Je vermomt je, je gaat naar de douane, laat je pas zien, en dan pas rol je hoe goed je vermoming is. Daarvoor moet de douanier ook rollen, en slechter dan jij!

ronde en acties

Of round. Voor 2Z geldt: In één ronde doe je in principe één ding. Normaal wordt er pas met ronden gewerkt als er een gevecht is, of als duidelijk moet worden wie er iets eerder doet. Anders raak je maar afgeleid en is het einde zoek!
Voor Pathfinder echter is wat je in een ronde doet of kan doen wat mij betreft met afstand technisch het lastigst. Normaal heb je drie acties. Maar verschillende dingen vergen 2 of 3 acties voor één ding, veel echter gewoon 1 actie voor één ding. Maar er zijn ook free actions, acties die afgaan als je de kans krijgt, en vast nog meer. Om elke ronde absoluut het onderste uit de kan te halen is bijzonder ingewikkeld. Ikzelf kan het in elk geval niet.

adventure

Een verhaallijn. Vissen met een lekke boot in een perfect storm. Maar ook alles van begin tot eind voor het verslaan van de demonking. Soms binnen één sessie, soms uitgesmeerd over meerdere sessies, of tot jarenlang lopend.

 

campaign

De hele setting waarin gespeeld wordt, inclusief de precieze regels en systematiek, hoe de map eruit ziet, waar welke steden zijn met wie er in wonen, de characters, en de losse adventures. Met name in het begin is vrijwel alles in een campaign opgezet door de DM, maar in langlopende campaigns is steeds meer in de wereld beïnvloed door de characters.
We spelen bijvoorbeeld in de indianen-campaign (Oh nee, niet meer…), of in de Lex Tallionis of in The End of the World of Stroh. Maar het hoeft niet zo moeilijk. Ik speel ook wel in de zaterdag-campaign (die is op zaterdag!).

initiatief

Het is van belang (en voorkomt volledige chaos) wie er eerst mag, en daarna, en daarna, enz. Daar is initiatief voor. Er zijn verschillende systemen. In 2Z worden er twee gebruikt. Static initiative. Iedere ronde wordt opnieuw bepaald wie er als eerste iets doet en wie daarna, enz. En floating initiative. Eén keer wordt de volgorde bepaald, maar acties kunnen de volgorde voor de volgende ronde veranderen. Daar kun je op spelen.

Feetno´s
1) Het staat niet op alfabet. (Is het dan wel een lexicon?) Ik gebruik een term pas als ik hem eerder heb verklaard. (Tot nu toe.)
2) Ja, Engelse en Nederdandse termen worden kriskras door elkaar gebruikt…
3) Dmmen is gewoon een (Nederlands geworden) werkwoord voor DM zijn.
4) Gelukkig kun je 9 van de 10 keer wegkomen met wel degelijk gewoon hp's aftrekken, maar als je dicht bij 0 komt (bijna bewusteloos of dood), is het van belang de zuivere definitie te gebruiken.
5) Tot je even hier op wikipedia kijkt: lijst rollenspellen met dobbelstenen en papier.